Donejakue bideak Frantzian eta Iparraldean: Izura, Donibane Garazi eta itsasertzeko bidea

Frantziako Donejakue bideak Iparraldean biltzen dira: Le Puy, Vézelay eta Tours bideak Izuran eta Donibane Garazin; itsasertzekoa Baionatik eta Hendaiatik doa.

Frantziatik datozen erromesentzat, Euskal Herria bidegurutze bat da: hemen elkartzen dira bide nagusiak, Pirinioak zeharkatu aurretik. Hona hemen nola antolatzen diren bideak.

Lau bide historiko nagusi

XII. mendean, Erromesaren gidak (Guide du pèlerin) lau bide nagusi deskribatzen ditu Frantzian zehar:

Toursko bidea (Paristik abiatzen dena),
Vézelayko bidea,
Le Puyko bidea (Via Podiensis; gaur egun, GR 65 bideak jarraitzen dio),
Arlesko bidea.

Lehen hirurak Iparraldean elkartzen dira; Arlesko bideak, berriz, Somporteko mendatetik zeharkatzen ditu Pirinioak, eta Nafarroan, Garesen (Puente la Reina) baino ez da besteekin elkartzen.

Gizateriaren ondarea

1998an, UNESCOk «Donejakue bideak Frantzian» (Chemins de Saint-Jacques-de-Compostelle en France) sartu zituen Gizateriaren Ondarearen zerrendan: 71 monumentu eta bidezidorraren 7 zati (160 km inguru, Le Puyko bidean). Euskal Herrian eta Biarnon, besteak beste, hauek daude: Donibane Garaziko Donejakue atea, Ospitalepeko eliza eta Oloroeko Andre Mariaren eliza (Sainte-Marie d'Oloron).

Nafarroa Behereko bidegurutzea

Xibaltarre eta bideen hilarria

Donapaleu ondoan, Xibaltarre (Gibraltar) izeneko lekuan (Uhartehiri herrian), hilarri diskoidal batek Tours, Vézelay eta Le Puy bideen elkartzea irudikatzen du. Sorhapürüko hilerritik ekarri zuten, eta 1964ko abuztuaren 2an inauguratu zen, Santiago de Compostelako alkatea bertan zela. Ekimena Donejakue Bidearen Lagunak (Amis du chemin de Saint-Jacques) elkartearena izan zen; Clément Urrutibéhéty historialariak sortu zuen elkarte hori.

Izura, antzinako etapa-herria

Izura (Ostabat) da hiru bideen elkargunea. XIII. mendean, herria etapa oso bizia bihurtu zen: 1350 aldera, hogei bat ostatu, bi ospitale, hiru eliza eta bi priorego-ospitale zituen. XVIII. mendearen ondoren erromesaldiak gainbehera egin zuen, eta herriak bere eginkizun hori galdu zuen; azken priorego-ospitaleak 1784an desagertu ziren.

Donibane Garazi, Pirinioetako atea

Izuratik hogei bat kilometrora, Donibane Garazi da Frantses bidearen (Camino Francés) abiapuntu nagusia. Harrera-bulegoan, 1992an 3.000 erromes hartu zituzten, eta 2019an 61.000 baino gehiago. Erromesen harrera-bulegoak (39 rue de la Citadelle) kredentziala eta hiriko zigilua ematen ditu. Gero, Orreagarantz abiatzen dira erromesak, Napoleonen bidetik edo Luzaidetik.

Itsasertzeko bidea, Baionatik eta Hendaiatik

Badago itsasertzeko bide bat ere, Soulaceko bidea edo «ingelesen bidea» deitua: erromes britainiarrak Soulacen lehorreratzen ziren, eta gero Atlantikoko kostaldeari jarraitzen zioten. Bide horrek Landak zeharkatzen ditu, eta gero Baionatik, Donibane Lohizunetik eta Hendaiatik igarotzen da, Iruneraino. Handik, Kostaldeko bideari (Camino del Norte) jarrai dakioke itsasertzean barrena, edo Frantses bidera jo daiteke beste bide batzuetatik, hala nola Baztango bidetik.

Gehiago jakiteko

Iturriak

UNESCO — Donejakue bideak Frantzian (frantsesez)
Wikipedia (frantsesez): Via Podiensis, Xibaltarreko hilarria, Izura-Azme, Soulaceko bidea
Donibane Garaziko herriko etxea — Donejakue bidean (frantsesez)
Iparraldeko turismo bulegoa (Office de tourisme Pays basque) — Donibane Garazitik Orreagara; Wikipedia (gaztelaniaz) — Eunateko Andre Mariaren eliza (Somporteko eta Orreagako bideen elkargunea)

Buen Camino!