Lapurdi · Iparralde

Angelu

Anglet

Iparraldeko bigarren hiria da, 43.000 biztanle baino gehiagorekin. Angelu hiriaren eta ozeanoaren arteko lotura da: 11 hondartza 4,5 km-tan, Atlantikoari begira, 220 hektarea inguruko pinudia, eta aire zabaleko kirolak urte osoan.

Angelu 30 segundotan

43.000 biztanle baino gehiago (43.271 biztanle 2023an, Insee), Baiona eta Biarritz artean tartekatuta. Biarritz-Pays Basque aireportuaren instalazio gehienak haren lurretan daude. Euskarazko izena: Angelu (frantsesez, Anglet).

11 hondartza 4,5 km-ko itsasertzean, Aturriaren bokaletik Saint-Martin lurmuturreraino.

Historia pixka bat

1188: herriaren lehen aipamen ezaguna, Angles izenarekin.

1865 inguruan: Napoleon III.aren bultzadaz, itsas pinuak landatu zituzten eremu zabaletan, dunak finkatzeko. Hortik sortu zen Pignadako basoa.

Gaur egun: Iparraldeko bigarren hiria (Baionaren ondoren), bizitegi-hiria eta kirol-hiria.

11 hondartzak

Iparraldetik hegoaldera:

  • La Barre — Aturriaren bokalean
  • Les Cavaliers
  • Les Dunes
  • L'Océan
  • La Madrague
  • La Petite Madrague
  • Les Corsaires
  • Marinella
  • Les Sables d'Or
  • Le Club
  • La Petite Chambre d'Amour — hegoalderen dagoena, Biarritzeko itsasargiaren aldera

Zaintza hondartzaren eta denboraldiaren arabera aldatzen da (batzuetan uztailean eta abuztuan soilik, beste batzuetan apiriletik udazkenera): kontsultatu Angeluko udalaren webgunea.

Ezinbestean ikusi beharrekoak

Chambre d'Amour

Itsas mailan dagoen koba, itsasertzeko pasealekuan, Angeluko hondartzen eta Biarritzeko itsasargiaren artean. Kondaira: bi maitale gazte, Laorens eta Saubade, bertan elkartzen ziren, beren aitek aurka egin arren; ekaitz bortitz batek eraman omen zituen. Debekatuta dago kobara sartzea, segurtasun-arrazoiengatik; kanpotik ikusten da, eta gauez argiztatuta egoten da (21:30etatik 01:00etara).

Pignadako basoa

220 hektarea inguru itsas pinu, ozeanoaren eta hiriaren artean, XIX. mendearen bigarren erdian landatuak. ONFk kudeatzen du; 1972tik natura-gune sentikor (Espace naturel sensible) gisa sailkatuta dago, eta urte osoan sar daitezke libreki oinezkoak, korrikalariak, txirrindulariak eta zaldizkoak; bidezidor seinaleztatuak ditu. Fauna: okilak, eskinosoak, kaskabeltzak, saguzarrak, katagorriak, orkatzak… Debekatuta dago bertan sua egitea, eta txakurrak lotuta eraman behar dira.

2020ko uztailaren 30ean, sute batek basoaren 76 hektarea inguru suntsitu zituen; udalak eta ONFk lehengoratze-programa bat abiatu zuten 2021ean bertan. Pignadak eta ondoko Lazareteko basoak osatzen dute hiriaren birika berdea; hiriaren goiburua gaskoiz dago: «Ma e pignada per m'aida» (itsasoa eta pinudia).

Izadia parkea

15 hektareako parke ekologikoa Aturriaren bokalean, Natura 2000 sarean eta natura-gune sentikor gisa sailkatua. 10 geldiuneko bidezidor batek zeharkatzen du, eta Ingurumenaren Etxeak (Maison de l'environnement) erakusketak eta tailerrak eskaintzen ditu. Sarrera doan da (bisita gidatuak izan ezik); animaliak debekatuta daude, baita lotuta ere. Parkea urtero itxita egoten da azarotik apirilaren hasierara; denboraldian, asteazkenetik igandera irekitzen da (2026an, 10:00-12:30 eta 14:00-18:00).

San Leon eliza (église Saint-Léon)

1557an eraiki zuten, XII. mendearen amaierako kapera baten harriekin; kapera hori Baionan zegoen, San Leonen martirioa gogoratzen zuen, eta desegin egin zuten. Elizpe estalia 1639koa da; zurezko lehen galeria 1659koa, eta bigarrena 1775ekoa. Wellingtonen tropek jatorrizko kanpandorrea suntsitu zuten 1813-1814an, eta 1825ean berreraiki zuten, kanpai-horma gisa. Beirateen egileak Jean Lesquibe (1972) eta Charles Carrère (1994) dira. Luzaroan Angeluko parrokia bakarra izan zen.

Beatrix Enea txaleta

2016an zaharberritu zuten, eta arte garaikideko zentro bat dago bertan gaur egun.

Kirolak eta jarduerak

Surfa

Surf-eskola ugari daude Angeluko hondartzetan.

Beste kirol batzuk

  • Chibertako golf-zelaia — 18 zulo, 1927an sortua (Tom Simpsonek diseinatua), pinudiaren eta ozeanoaren artean; bertan dago Impératrice izeneko 9 zuloko zelaia ere
  • Arrauna Aturrin

Nola iritsi

  • Autoa: A63 autobidea
  • Trena: Baionako edo Biarritzeko geltokiak
  • Hiri-autobusa: hiri-elkargoko sarea, Baionatik eta Biarritztik, Tram'bus elektrikoa barne (T1 linea, 2019tik)
  • Hegazkina: Biarritz-Pays Basque aireportua, gehiena udalerrian bertan

Egun bateko ibilbide aktiboa

  • 9:00: ibilaldia edo korrika Pignadako basoan
  • 11:00: Sables d'Or hondartza
  • 15:00: Izadia parkea
  • 17:00: paseoa, Chambre d'Amour ikusteraino
  • 19:00: eguzki-sartzea ozeanoaren aurrean

Ohiko galderak

Angelu ala Biarritz?

Angeluk gune zabalen aldeko apustua egiten du: hondartzak, basoa, parke ekologikoa. Biarritzek bainu-hiriaren ondare urbano gehiago eskaintzen du. Biak ondoan daude, eta erraz uztar daitezke.

Neguan surf egin daiteke?

Bai, ondo ekipatutako surflarientzat: ura hotza dago, eta gorputz osoko neopreno lodia behar da.

Pignadako basoa zaindua al dago?

Bai, ONFk (Office National des Forêts) zaintzen du, batez ere 2020ko sutearen ondoren. Bidezidor seinaleztatuak ditu. Kontuz udan sute-arriskuarekin: arauak zorrotz bete behar dira.

Aireportua Angelun?

Bai, Biarritz-Pays Basque aireportuaren (BIQ) instalazioen hiru laurden baino gehiago Angeluko lurretan daude, izena gorabehera.

Nire argazki gogokoena

Chambre d'Amour ilunabarrean, koba argiztatuta dagoenean. Edo Pignadako basoa, argia enbor artean iragazten denean.

Iturriak

Ongi jin Angelura!

← Lapurdiko hiri eta herri guztiak