Lapurdi · Iparralde

Ainhoa

660 biztanle inguru, Nafarroako mugan. Frantziako herri politenen artean sailkatuta dagoen Ainhoa bastida gisa antolatutako herria da, eta XVII. mendeko lapurtar etxeak ditu.

Ainhoa 30 segundotan

665 biztanle (2022) 1.619 hektareatan, Baionatik 28 km-ra eta Uztaritzetik 15 km-ra. Udalerria Espainiarekin mugakidea da (Nafarroarekin). Frantziako herri politenak (Les Plus Beaux Villages de France) zigilua jaso du: Euskal Herrian zigilu hori duten lau herrietako bat da, eta beste hirurak Sara, Bastida eta Donibane Garazi dira.

Historia pixka bat

XIII. mendea: fraide premonstratentseek (prémontrés) bikariotza bat sortu zuten larre eta harizti ugariko eskualde honetan. Lur horien jabea Juan Perez de Baztán zen, Nafarroako gorteko pertsonaia bat. Herria bastida gisa antolatu zen, etxeak kale zabal baten bi aldeetan lerrokatuta; XVII. mendeko lapurtar etxeak gordetzen ditu.

XIII.-XIV. mendeak: muga-lurra zenez, Ainhoa Ingalaterraren eta Nafarroaren arteko gatazketan harrapatuta geratu zen. Herria ez zen 1451 arte berriro frantses bihurtu, Karlos VII.aren erregealdian.

Iraultzaren garaian, eliza gurtzarako itxi eta bazka-biltegi bihurtu zuten; eliztarrak ezkutuan joaten ziren Urdazubiko abadiara, mugaz bestaldera.

1794: Osasun Publikoko Batzordeak mugako udalerri batzuetako biztanleen zati bat atxilotu eta deportatzeko agindua eman zuen. Udalerri horiek, Ainhoa barne, «herri doilor» (communes infâmes) izendatu zituzten.

1813-1814: Espainiako kanpainaren amaieran, borrokak izan ziren Urdazuri ibaiaren ertzetan.

Herriak meatzaritza- eta metalurgia-iragana ere badu; horren lekuko dira Olha, Arrotza edo Meha bezalako leku-izenak.

Zer ikusi

Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Notre-Dame-de-l'Assomption)

XIII. mendean eraiki zuten, eta 1996tik monumentu historiko (monument historique) gisa babestuta dago. Inguruko hilerrian XVI. eta XVII. mendeetako hilarri diskoidalak eta tabularrak gordetzen dira.

Arantzazuko Andre Mariaren kapera (Notre-Dame-de-l'Aubépine)

Herriaren gainean dago, 389 metroko altueran.

1886tik gurutze-bidea du, 1897tik harpea eta 1898tik kalbarioa.

Lapurtar etxeak

XVII. mendeko lapurtar etxeek ematen diote herriari bere nortasuna. Zaharrena, Matxitorenea etxea, XVII. mendea baino lehenagokoa da.

Garbitokia

Napoleon III.a eta Eugenia enperatriza bertan gelditu ziren 1858an.

Lurraldea eta produktuak

Udalerria Ezpeletako biperraren jatorri-deitura babestuaren (JDB) eremuan dago, baita Ossau-Iraty deiturarenean ere. Udalerriko 500 hektarea inguru basoz estalita daude.

Ainhoarekin lotutako pertsona ospetsuak

  • Jean-Pierre Duvoisin (1810-1891), euskal idazlea.
  • Marie-Hyacinthe-Louis Fabre, aduanetako zerga-biltzailea eta hizkuntzalaria, Dictionnaire français-basque (1870) hiztegiaren egilea; Ainhoan dago ehortzita.

Non jan

Ithurria (Michelin izar bat)

Hotel-jatetxe gastronomikoa, 2026ko Michelin gidan izar batekin, Frontoi plazan (place du Fronton). 1962an, Marie-Louise eta Émile Ithurriak «Alaborda» baserria erosi zuten Ainhoako erdigunean, beren etxea bertan sortzeko; Donejakue bideko ostatu zahar bat zen. Hirugarren belaunaldiak hartu zuen negozioa 2007an: Martin sukaldean, eta Louis gozogintzan. Bistro batek osatzen du eskaintza.

Euskal pilota

Herriko frontoian eta Ur Hegian frontoi estalian euskal pilotan jokatzen da.

Ainhoa inguruan

Iturriak

Ongi etorri Ainhoara!

← Lapurdiko hiri eta herri guztiak