Hemen bizi

Hegoaldean bizitzen jarri: izapideak urratsez urrats

Frantziarra edo belgikarra zara eta EAEra edo Nafarroara zoaz bizitzera? NIE, erroldatzea, osasun-txartela, lana, autonomoak, foru-zergak: izapideen gida.

Egilea: Eztebe5 min

Europar Batasuneko herritarra zara (frantziarra, belgikarra…) eta Donostiara, Bilbora, Gasteizera edo Iruñera zoaz bizitzera? Albiste ona: ez duzu bisarik ez lan-baimenik behar. Hala ere, izapide batzuk egin behar dira, eta ordena egokian. Hona hemen funtsezkoena.

1. Batasuneko herritarraren erregistro-ziurtagiria (eta NIE zenbakia)

Espainian hiru hilabete baino gehiago egongo bazara, Batasuneko herritarraren erregistro-ziurtagiria (certificado de registro de ciudadano de la Unión) eskatu behar duzu. Ziurtagiri horretan agertzen da zure atzerritarraren identifikazio-zenbakia (NIE), izapide gehienetan eskatuko dizuten zenbakia.

  • Noiz? Iritsi eta hiru hilabeteko epean.
  • Non? Aurrez aurre, zure probintziako Atzerritarren Bulegoan (Oficina de Extranjería) edo dagokion polizia-etxean.
  • Zer eraman? EX-18 inprimakia, indarrean dagoen nortasun-agiria edo pasaportea, tasaren ordainagiria (790 eredua, 012 kodea, bankuan ordaintzekoa) eta zure egoera egiaztatzen duten agiriak.
  • Ematea: berehalakoa da.

Hiru hilabete baino gehiago bizitzeko, baldintza hauetako bat bete behar da: Espainian soldatapeko langilea edo langile autonomoa izatea, baliabide nahikoak eta osasun-asegurua izatea, ikaslea izatea (asegurua eta baliabideak izanda), edo baldintza horiek betetzen dituen senide batekin joatea.

2. Empadronamiento (erroldatzea)

Espainiako legea argia da: Espainian bizi den pertsona orok izena eman behar du erroldan (padrón, biztanleen erregistroa), ohiko bizilekua duen udalerrian. Izena udaletxean (ayuntamiento) ematen da. Errolda-ziurtagiria (certificado de empadronamiento) izapide askotan eskatuko dizute, besteak beste osasun-txartela lortzeko.

3. Osasun-txartela (TIS) EAEn

Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE), osasun-sistema publikoa Osakidetza da. Haren zerbitzuak jasotzeko, osasun-txartel indibiduala (TIS) behar da.

  • Non? Hurbilen duzun osasun-zentroan; han emango dizute inprimakia.
  • Agiriak: nortasun-agiria, errolda-ziurtagiria (udalerriaren arabera), eta osasun-laguntza publikorako eskubidea aitortzen dizun agiria, INSS erakundeak emana (Espainiako Gizarte Segurantza, Seguridad Social).
  • 2024ko ekainaren 19tik, TIS txartelak bertsio digitala ere badu, telefonoan.

4. Soldatapeko lana bilatzea

Europar herritarra zarenez, Espainian lan-baimenik gabe lan egin dezakezu.

Non bilatu?

  • Lanbide, Euskal Enplegu Zerbitzua (EAE): lan-eskaintzak, orientazioa, prestakuntza. EAEn bizi diren 16 urtetik gorakoek eman dezakete izena, sarean edo bulego batean, aurretiko hitzorduarekin. Kontuz: Lanbidek enplegua eta prestakuntza kudeatzen ditu; langabezia-prestazioak, berriz, SEPE zerbitzuaren esku daude (Estatuko Enplegu Zerbitzu Publikoa).
  • Servicio Navarro de Empleo – Nafar Lansare, Nafarroan: eskaintzak, orientazioa, prestakuntza, enpresak sortzeko laguntza.
  • EURES Europako sarea, Empléate atari publikoa, aldi baterako laneko enpresak (ETT), sareko iragarkiak eta… ahoz ahokoa.

Sinatu aurretik

  • Gizarte Segurantzako zenbakia (NUSS) ezinbestekoa da alta emateko. Edozein unetan eska dezakezu, sarean, Import@ss atarian, zure NIE zenbakiarekin, harremanetarako datuekin eta helbidearekin.
  • Kontratuak idatziz zehaztu behar ditu lanpostua, soldata, ordutegia eta aplikatu beharreko hitzarmen kolektiboa. 2023ko erreformaz geroztik, kontratu nagusiak hauek dira: kontratu mugagabea (indefinido; Frantzian, CDI), aldi baterako kontratuak (jarduera handitzeagatik, ordezkapenagatik), aldizkako kontratu finkoa (fijo discontinuo; Frantzian, CDI discontinu) eta prestakuntza-kontratuak.

Erreferentziazko datuak

  • Gutxieneko soldata (SMI) 2026an: hilean 1.221 € gordin (egunean 40,70 €), 2026ko urtarrilaren 1etik indarrean; urtebetean %3,1 igo da.
  • «14 ordainsariak»: Espainian, urteko soldata 14 aldiz ordaintzen da askotan. Legearen arabera, urtean bi aparteko ordainsari ordaindu behar dira (pagas extraordinarias): bata Gabonetan, eta bestea hitzarmen kolektiboak finkatzen duen hilabetean. Gutxieneko soldatarekin, 12 hilabete gehi 1.221 euroko 2 ordainsari dira, hau da, 17.094 € gordin urtean. Hitzarmen kolektiboak aukera eman dezake ordainsari horiek 12 hilabeteetan banatzeko ere: orduan, hilero zertxobait gehiago kobratzen da, baina ez da aparteko ordainsaririk jasotzen. Eskaintza bat alderatzeko, kalkulatu beti urteko soldata gordina.
  • Lanaldia: astean 40 ordu, urte osoko batez bestekoa, eta gehienez 9 ordu egunean.
  • Oporrak: urtean gutxienez 30 egun natural (días naturales), hau da, asteburuak barne: lau aste eta bi egun inguruko oporrak dira, ez sei aste. Frantziarekin alderatuta: han 30 lanegun (jours ouvrables: larunbatak barne, igandeak kanpo) dira, hau da, bost aste. Horiez gain, Espainian 14 jaiegun daude urtean. Hitzarmen kolektiboak edo kontratuak egun gehiago ezar ditzake.

5. Norberaren kontura lan egitea: autónomo (langile autonomoa)

Norberaren kontura lan egiten baduzu, Gizarte Segurantzaren langile autonomoen araubidean (RETA) eman behar duzu izena.

  • Noiz? Jarduera hasi aurretik edo egun berean, Import@ss atariaren bidez. Berandu eginez gero, abantaila batzuk galtzen dira, eta errekarguak ere ezar daitezke.
  • Zenbat? 2023tik, kotizazioa aurreikusitako diru-sarrera garbien araberakoa da: dagokion tartean oinarri bat aukeratzen duzu.
  • «Tarifa plana»: lehen aldiz izena ematen baduzu (edo aurreko 2-3 urteetan RETAn izena eman gabe egon bazara), kotizazioa hileko 80 eurora jaisten da 12 hilabetez, eta beste 12 hilabetez luza daiteke, zure diru-sarrerak gutxieneko soldatatik behera badaude oraindik.

6. Zergak: kontuz, foru-araubidea!

Nahitaez jakin beharreko euskal berezitasuna da. Ekonomia Itunari (Concierto Económico) esker, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako foru aldundiek biltzen dituzte zerga gehienak beren lurraldean, ez Estatuko Zerga Agentziak. Nafarroak bere sistema du, Hitzarmen Ekonomikoa (Convenio Económico), bere Foru Ogasunarekin (Hacienda Foral).

Zehazki: Donostian bizi bazara, Gipuzkoako Foru Ogasuna (Hacienda Foral de Gipuzkoa) izango da zure zerga-solaskidea. Gipuzkoako langile autonomoek TicketBAI ere erabili behar dute, Aldundiaren lineako fakturazio-sistema.

7. Zerrendako gainerako puntuak

Iturriak

Ongi etorri!

#bizitza#atzerrian-bizitzea#izapideak#hegoalde