Zumaia 30 segundotan
10.000 biztanle inguru (10.251 biztanle 2024an, INE), 11,3 km²-ko udalerrian, Urola eta Narrondo ibaiak elkartzen diren lekuan, Donostiatik 31 km-ra, ekialdeko Getariaren eta mendebaldeko Debaren artean. Gaztelako Alfontso XI.aren gutun batek sortu zuen herria, 1347an. Zumaia Euskal Kostaldeko Geoparkearen parte da, Deba eta Mutrikurekin batera: geoparkea Europako eta munduko geoparke-sareetako kide da 2010etik, eta gaur egun UNESCOren Mundu Geoparkea da. Hiru udalerrietako harrera-zentroek irteera geologikoak eskaintzen dituzte, oinez edo itsasontziz.
Zer ikusi
Itzurungo flyscha
Gune nagusia. Itsas jatorriko geruza sedimentarioz osatutako itsaslabarrak dira, eta aldi oso luze batean, Kretazeotik Eozenora, etenik gabe gertatutako sedimentazioa jasotzen dute. Kretazeo-Paleogeno muga (duela 66 milioi urteko desagertzea, hegaztiak ez ziren dinosauroen amaiera) Itzurun hondartzatik ikus daiteke. 2022an, Geologia Zientzien Nazioarteko Batasunak (IUGS) Zumaiako Kretazeo-Paleogeno sekzio estratigrafikoa hautatu zuen munduko ondare geologikoko 100 guneen artean.
Itzurun hondartza
Flysch-itsaslabarren oinean dagoen hondartza.
San Telmo ermita
Ermita txikia itsasertzean, Itzurun hondartzaren gainean, San Telmori eskainia, nabigatzaileen zaindariari; haren jaiak arrantzaleen jantzi urdinarekin ospatzen dira. 2013an, Ocho apellidos vascos filmaren zenbait eszena grabatu zituzten bertan.
Santiago hondartza
Zumaiako beste hondartza; haren ondoan dago Zuloaga museoa.
Alde zaharra
San Pedro elizaren inguruan dago. Turismo Euskadiren arabera, Euskal Autonomia Erkidegoko gune gotiko ederrenetako bat da eliza; herria sortu ondoren (1347) eraiki zuten, eta dorrea XV. mendekoa da. Euskal eskultore baten erretaula aipagarria du barruan. Julio Beobide museoa eskultorearen jaiotetxean dago.
Ignacio Zuloaga museoa
Ignacio Zuloaga margolariaren (1870-1945) etxe-lantegian dago, Santiago hondartzaren ondoan, Donejakue bideko erromesentzako ospitale zahar baten lekuan. Pedro Guimón arkitektoak eraiki zuen etxea, 1912tik aurrera, estilo neoeuskaldunean, eta 1914an ireki zen; museoa eta kapera 1921eko Gabonetan inauguratu zituzten. Zuloagaren lanak ikus daitezke, baita El Grecorenak eta Goyarenak ere, margolariak miresten baitzituen.
Espezialitateak
- Olagarroa — haren arrantza tokiko kulturaren parte da (gaur egun, araudiak egunean olagarro bakarra harrapatzea baimentzen du, eta 750 g baino gehiagokoa izan behar du). Lehortzeko tradizioa ere badago: prozesu horretan, olagarroak bere pisuaren %80 arte gal dezake.
Jaiak
- San Telmo, arrantzaleen jantzi urdin tradizionalarekin.
- San Pedro, herriko jaiak, su artifizialekin eta kontzertuekin; urtean zehar estropadak eta pilota-partidak ere izaten dira.
Nola iritsi
- Trena: Euskotren
Egun bateko ibilbidea
- 10:00: flyscha eta Itzurun hondartza
- 12:00: San Telmo ermita
- 15:00: San Pedro eliza eta alde zaharra
- 17:00: Zuloaga museoa
Zumaiarekin lotutako pertsona ospetsuak
- Ignacio Zuloaga (1870-1945) — Eibarren jaio eta Madrilen hil zen margolaria, XX. mendeko Espainiako margolari handietako bat; haren Zumaiako etxean museo bat dago gaur egun.
- Julio Beobide (1891-1969) — Zumaian jaio eta hil zen eskultorea (irudigilea). Zuloagaren adiskide mina izan zen, eta margolariak bultzatu egin zuen eskultore-ibilbidean.
- Elena Irureta (Zumaian jaioa, 1955ean) — aktorea; El comisario eta Goenkale telesailetan aritu zen, eta Bittoriren papera egin zuen Patria telesailean (HBO).
Nire argazki gogokoena
Flysch-itsaslabarrak ilunabarrean, San Telmo ermitaren inguruetatik ikusita.
Iturriak
- Turismo Euskadi (Eusko Jaurlaritza) — Zumaia (gaztelaniaz)
- Euskal Kostaldeko Geoparkea
- Wikipedia: Zumaya (gaztelaniaz) (INEren 2024ko biztanleria), Zumaia (ingelesez), Ignacio Zuloaga (gaztelaniaz)
- Wikipedia (gaztelaniaz): Elena Irureta
Ongi etorri Zumaiara!